Lịch sử nước hoa kéo dài hơn bốn nghìn năm, bắt đầu từ khói nhang và dầu thơm trong các nền văn minh Lưỡng Hà, Ai Cập và thung lũng Indus, trước khi được người La Mã, thế giới Hồi giáo rồi châu Âu tiếp nối. Bước ngoặt lớn nhất đến vào cuối thế kỷ 19, khi hoá học tổng hợp mở ra những mùi hương mà thiên nhiên không cung cấp được.
Hiểu dòng chảy này giúp ta đọc một chai nước hoa hôm nay sâu hơn: mỗi lớp hương, mỗi nguyên liệu đều mang dấu vết của một thời kỳ. Bài viết dưới đây đi qua những mốc chính, từ đền thờ Ai Cập đến quầy nước hoa hiện đại.
Ở thời cổ đại, hương thơm trước hết là nghi lễ tôn giáo. Người ta đốt nhựa cây, gỗ thơm và thảo mộc để dâng lên thần linh, và chính hình ảnh làn khói bay lên đã để lại dấu ấn trong ngôn ngữ: chữ "perfume" bắt nguồn từ tiếng Latin mang nghĩa "xuyên qua làn khói".
Tấm bảng chữ hình nêm từ thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên ở Lưỡng Hà nhắc tới Tapputi, một người pha chế hương thơm được xem là một trong những nhà hoá học sớm nhất có tên trong sử sách. Bà đã chưng cất hoa, dầu và cây xương bồ cùng các chất thơm khác.
Năm 2003, các nhà khảo cổ tại Pyrgos (Síp) phát hiện một xưởng hương rộng khoảng 300 m² với ít nhất 60 dụng cụ chưng cất, chứa những gì được cho là nước hoa cổ nhất còn sót lại, có tuổi hơn 4.000 năm.
Người Ai Cập cổ đại nổi tiếng với kyphi, một loại hương hỗn hợp dùng trong tôn giáo và cả y học. Ba công thức kyphi thời Ptolemy vẫn còn khắc trên tường đền Edfu và Philae, mỗi công thức gồm mười sáu thành phần.
Theo ghi chép của Dioscorides, các công thức kyphi đều có những thành phần chung như mật ong, rượu vang, nho khô, nhựa thơm myrrh, quả bách xù và nhựa thông. Hỗn hợp được vo thành viên rồi đốt trên than nóng để toả khói thơm. Đến nay, mùi nhựa thơm ấm và khói vẫn là sợi chỉ nối liền nhiều chai nước hoa hiện đại với thời cổ đại.
Bước tiến kỹ thuật quan trọng nhất của thời trung đại đến từ nhà khoa học Ba Tư Ibn Sina (Avicenna). Ông đưa phương pháp chưng cất để chiết